Ağustos Sanayi Üretiminde Beklenmedik Artış

Sanayi Üretim Endeksi, Ağustos 2015

TÜİK | Açıklanma tarihi: 08.10.2015

TÜİK tarafından yayınlanan Sanayi Üretim Endeksi (SÜE) verilerine göre, 2015 Ağustos ayında sanayi sektörü üretimi, takvim etkisinden arındırılmış verilerle 2014’ün aynı ayına göre yüzde 7,2 artış kaydetmiştir. Büyüme verilerine daha doğrudan yansıyan arındırılmamış SÜE’nin yıllık artış oranı yüzde 8,5 ile daha yüksek gerçekleşmiştir. Temmuz’da yüzde 1,5 düşüş kaydeden mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış SÜE ise Ağustos’ta yüzde 2,9 oranında artış göstermiş ve tarihinin en yüksek seviyesine ulaşmıştır. Böylece 2015’in ilk 8 ayında ortalama SÜE arındırılmamış verilerle yüzde 3,1, takvim etkisinden arındırılmış verilere göre ise yüzde 2,8 artış göstermiştir. SÜE verisinin yüksek volatilite göstermesi nedeniyle hesaplanan 3 aylık hareketli ortalama endeksin yıllık büyüme hızı ise Temmuz’da yüzde 2,5 iken Ağustos’ta yüzde 4,1’e yükselmiştir.

Ağustos’ta SÜE piyasa beklentilerinden çok daha güçlü gerçekleşmiştir. CNBC-e tarafından düzenlenen beklenti anketine katılan ekonomistlerin ortalama tahminleri, Temmuz’da takvim etkisinden arındırılmış SÜE’nin yüzde 1,4, arındırılmamış endeksin ise yüzde 2,9 artış göstereceği yönündeydi. Diğer yandan Ağustos 2014’te sanayi üretiminin bir önceki aya göre 7,7 düşmesine karşılık bu oranın Ağustos 2015’te yüzde 1,4 olması, yıllık artışın yüksek gelmesinde rol oynayan bir baz etkisine işaret etmektedir.

Ağustos ayında SÜE’deki sert artışta dayanıklı tüketim mallarında yüzde 15,9 ve sermaye mallarında 14,9 oranında (takvim etkilerinden arındırılmış) gerçekleşen yıllık artışların önemli ölçüde etkili olduğu görülmektedir. Sektörel ayrımlara göre incelendiğinde madencilik ve taşocakçılığı sektöründe yılın ilk 7 ayındaki üretim kaybının Ağustos’ta da da yıllık bazda yüzde 3,8’lik daralmayla (takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre) sürdüğü görülmektedir. Buna karşılık Temmuz’da madencilik sektörü üretimi mevsimsellikten arındırılmış verilerle üst üste üçüncü ay artmıştır. Sanayi sektörünün en ağırlıklı kesimini oluşturan ve ekonomik büyümeyle yakından ilişkili olan imalat sanayi üretimi ise takvim etkisinden arındırılmış olarak yıllık yüzde 8,7 artmıştır. Ağustos’ta imalat sanayi üretimi, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilerle ise Temmuz ayına göre yüzde 3,3 artmış ve sanayinin genelinden daha güçlü bir tablo sergilemiştir. Böylece yılın ilk 8 ayında imalat sanayiinin ortalama üretim endeksi 2014’ün aynı dönem ortalamasına göre (takvim etkisinden arındırılmış) yüzde 3,4 artmış durumdadır. İmalat alt sektörlerine bakıldığında, Ağustos’ta otomotiv sektöründe yıllık üretim artışının (takvim etkisinden arındırılmış) yüzde 25,1 olarak gerçekleşmesi en etkili faktör olarak göze çarpmaktadır. Rafine petrol ürünleri imalatı Tüpraş’taki kapasite artışına da bağlı olarak yıllık yüzde 52,3 artış kaydetmiştir. İmalat sanayiinin dikkat çekici üretim artışı görülen diğer önemli sektörleri kimyasal ürünler (yüzde 11,4), elektrikli teçhizat (pozitif baz etkisinin katkısıyla yüzde 13,5) giyim eşyaları (yüzde 9,1), bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatı (yüzde 21,8) olmuştur.

SÜE’nin Ağustos ayında gösterdiği performans, öncü göstergelerle çelişen bir görüntü vermektedir. Ağustos ayında 49,3 olarak ölçülen İstanbul Sanayi Odası Türkiye İmalat PMI Eylül’de 48,8’e gerileyerek üst üste ikinci ayında da imalat sanayiinin faaliyet koşullarında bozulma görüntüsü vermiştir. Eylül’de yüzde 3,2 aylık düşüşle 99,3 olan reel kesim güven endeksi 2009 Kasım’ından beri ilk kez 100 eşiğinin altına gerilemiştir. Bu endeksin “genel gidişat” alt kalemi 73,6 ile ekonomik ve siyasi belirsizliklerin reel kesim güvenini ciddi bir biçimde bozduğunu göstermektedir. Tüketici güven endeksi Eylül’de 58,5 ile kriz seviyelerine daha da yaklaşmış durumdadır.

Ağustos sanayi üretiminde Euro Bölgesi’ndeki kademeli toparlanmanın ihracat odaklı sektörleri olumlu etkilemiş olması mümkündür. Sanayi üretimi verilerinin bir süredir öncü göstergelerle ayrışması gelecek aylara ilişkin öngörü yapmayı zorlaştırmaktadır. Bununla birlikte mevcut iç ve dış koşullar Ağustos’taki kadar güçlü bir artış olasılığını zayıflatmaktadır. Türkiye ekonomisinin üçüncü çeyrekteki büyüme görünümü, Eylül 2015 SÜE verisinin açıklanmasıyla birlikte daha net bir biçimde görülebilecektir.