Ağustos’ta Bütçe Fazla Verdi

Merkezi Yönetim Bütçe Gerçekleşmeleri, Ağustos 2016

Açıklanma tarihi: 15.09.2016

Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi verilerine göre, 2015 Ağustos ayında 5,2 milyar TL olan bütçe fazlası 2016’nın aynı ayında 3,6 milyar TL’ye gerilemiştir. 2015 Ağustos döneminde 8,9 milyar TL olan faiz dışı fazla ise 2016 Eylül’de yüzde 4,7 azalarak 8,4 milyar TL seviyesinde gerçekleşmiştir. Böylece 2016’nın ilk sekiz ayında merkezi bütçe 0,6 milyar TL fazla verirken faiz dışı fazla ise 2015’in aynı dönemine göre yüzde 3,3’lük bir artışla 40,3 milyar TL’ye yükselmiştir.

2016 Ocak-Ağustos döneminde yılında merkezi bütçe gelirleri yıllık bazda yüzde 15 oranında nominal artışla 368,4 milyar TL’ye yükselirken, yüzde 13,7 artan bütçe harcamaları ise 363,5 milyar TL olmuştur. TÜFE enflasyonundan arındırıldığında bu durum gelirlerde yüzde 10, harcamalarda ise yüzde 16,5 oranında reel artışa denk düşmektedir. Ağustos ayı özelinde ise harcamalar yıllık bazda yüzde 25,9, gelirler yüzde 18,9 artış göstermiş, bu durum bütçe fazlasının gerilemesine neden olmuştur.

2016’nın ilk 8 ayında vergi gelirleri önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 12,3 oranında (nominal) artışla 298,1 milyar TL’ye yükselmiştir. Böylece vergi gelirlerinin bütçe içindeki payı yüzde 83,9’dan yüzde 80,9’a gerilemiştir. Vergi gelirlerindeki yıllık artışa en büyük katkının yüzde 11,7 artan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) gelirlerinden kaynaklandığı görülmektedir. Gelir vergisinde yüzde 12,1, kurumlar vergisinde (KDV) yüzde 27,1 olan artışlar da vergi gelirlerine önemli katkı sağlamıştır. İthalattaki durgunluğa bağlı olarak ithalden alınan KDV yüzde 1,2 ile zayıf bir artış göstermiş, başka bir deyişle reel olarak azalmıştır. Bu gelişmelerle birlikte dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payı 2015 Ocak-Ağustos döneminde yüzde 67,2 iken 2016’nın aynı döneminde yüzde 65,7’ye gerilemiştir.

Merkezi bütçenin faiz dışı harcamalar tarafına bakıldığında ise bütçe harcamalarının en önemli kalemi olan cari transferler 2016 Ocak-Ağustos döneminde yıllık yüzde 18,8 oranında artışla dikkat çekmektedir. Burada en önemli etken sağlık emeklilik ve sosyal yardım giderleri kapsamında devletin sosyal güvenlik katkısındaki yüzde 33,1’lik artış olmuştur. Aynı dönemde personel giderlerinde yıllık bazda yüzde 20,7, SGK devlet primlerinde ise yine yüzde 20,7 olarak gerçekleşen artışlar bütçe harcamalarının diğer önemli kalemleri olmuştur. Faiz harcamaları 2016’nın ilk 8 ayında yıllık yüzde 7,7 azalırken burada özellikle iç borç faiz ödemelerindeki yüzde 10,1’lik düşüş etkili olmuştur. Kamunun borç yükünde nispeten küçük bir payı olan dış borçların faiz giderleri yüzde 13,5 artış gösterirken bu gelişmede kur gelişmelerinin etkili olduğu anlaşılmaktadır.

Bu gelişmelerle birlikte 2016’ya olumlu bir başlangıç yapan merkezi yönetim bütçesi, halen sağlam bir görünüm vermekle birlikte son dönemlerde özellikle cari transferler, mal ve hizmet alımları ile personel giderlerindeki artış eğilimi nedeniyle faiz dışı harcama kalemleri yönünden belirli bir zayıflama gözlenmektedir. Özellikle son aylarda artan güvenlik harcamalarının bu gelişmede etkili olduğu tahmin edilmektedir. Gelirler tarafında da tek sefere mahsus vergi dışı gelirlerin payında bir miktar artış söz konusudur. Ancak söz konusu gelişmenin kalıcı olması şimdilik beklenmemektedir. Bütçede genel itibarıyla harcama disiplininin sürdürülebilmesi, borç yükünün daha da hafiflemesi ve büyümede gözlenen yavaşlamanın sınırlanabilmesi halinde vergi gelirlerindeki artış bütçe dengelerine olumlu katkı sağlamayı sürdürebilecektir.