Ağustos’ta Cari Açık Turizm Nedeniyle Yükseldi

Ödemeler Dengesi, Ağustos 2016

Açıklanma tarihi: 12.10.2016

T.C. Merkez Bankası tarafından yayımlanan ödemeler dengesi istatistiklerine göre Ağustos 2015’te 0,3 milyar dolar fazla veren cari işlemler dengesi 2016’nın aynı ayında 1,8 milyar dolar açık vermiştir. Böylece 12 aylık kümülatif cari açık Temmuz 2016’da 29 milyar dolar iken Ağustos 2016’da 31 milyar dolara yükselmiştir. Aynı dönemde 12 aylık kümülatif enerji ve altın hariç cari açık (çekirdek cari açık) ise 6,8 milyar dolardan 9,4 milyar dolara yükselmiş ve 4 yılı aşkın dönemin en yüksek seviyesinde gerçekleşmiştir.

2016 Ağustos ayında cari dengedeki bozulmanın ana kaynağı turizm gelirlerindeki düşüş olmuştur. Ağustos 2015’te net turizm geliri 3,6 milyar dolar iken bu tutarın 2016’nın aynı ayında yüzde 38,7 düşüşle 2,2 milyar dolara düştüğü görülmektedir. Yılın ilk 8 ayında net turizm geliri 8,4 milyar dolar olarak gerçekleşirken önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 41,2’lik gerileme ve 5,8 milyar dolarlık gelir kaybı söz konusudur.

Ağustos’ta önceki yılın aynı ayına göre ihracat yüzde 5,4 artarak 11,8 milyar dolardan 12,4 milyar dolara, ise ithalat yüzde 3,1 artışla 15,5 milyar dolardan 16 milyar dolara yükselmiştir. Böylece dış ticaret açığı 3,7 milyar dolardan 3,5 milyar dolara gerilemiştir. Temmuz’da enerji açığının yıllık yüzde 12,7daralmayla 2,4 milyar dolardan 2,1 milyar dolara gerilemesi de cari açığı kısmen olumlu etkilemiştir.

Yılın ilk 8 ayının toplam cari açığı 23,5 milyar dolar olarak gerçekleşmiş ve geçtiğimiz yılın aynı dönemine (24,8 milyar dolar) göre yüzde 4,9 düşüş göstermiştir. Bu iyileşme esas itibarıyla yüzde 34 gerileyerek 23,3 milyar dolardan 15,4 milyar dolara inen enerji açığından kaynaklanmıştır.

2016 Ağustos ayında cari açığın finansman tarafına bakıldığında, 1,8 milyar dolarlık cari açığa karşılık finans hesabında 3,5 milyar dolar seviyesinde nispeten güçlü bir sermaye girişi yaşanmıştır. 2 milyar dolara yakın kaynağı belirsiz net sermaye girişi (net hata-noksan) ile birlikte rezerv varlıklarda 3,7 milyar tutarında güçlü bir artış yaşanmıştır.

Ağustos’ta finansman tarafının ayrıntılarına bakıldığında sağlıklı finansman kaynaklarından olan doğrudan yatırımlarda 0,9 milyar dolar net giriş ve önceki yılın aynı ayına göre yüzde 49,4 azalma görülmektedir. Portföy varlıklardan 0,5 milyar dolarlık bir sermaye girişi gözlenirken bu gelişme esas itibarıyla 1 milyar dolarlık Hazine Eurobond ihracından kaynaklanmıştır. Bankaların yurtdışı mevduat varlıklarında 2,3 milyar dolarlık azalma finans hesabının pozitif olmasında önemli bir rol oynamıştır. Kredi borçlanması Ağustos ayında çok sınırlı kalırken, kısa vadeli kredilerde ise net borç ödemesi gerçekleşmiştir.

2016 Ağustos ayı, cari açıkta enerji fiyatlarının olumlu etkisinin nispeten sınırlı kaldığı ve turizm gelirlerindeki düşüşün yoğun etkilerinin verilere yansıdığı bir dönem olmuştur. Yılın ilk 8 ayında ise turizmden kaynaklanan 8 milyar dolara yakın gelir kaybına rağmen enerji faturasındaki yıllık düşüş sayesinde cari açık geçen yıla kıyasla düşük seviyede kalmıştır. Finansman tarafında doğrudan yatırımların payı düşük kalmayı sürdürse de kredilerin vade kompozisyonunda olumlu seyir sürmektedir. Son olarak 2017-2019 Orta Vadeli Programında milli gelire oranla 2016 cari açığı yüzde 4,3 olarak tahmin edilmiştir. Daha önce yüzde 3,9 olarak öngörülen bu oranın yukarı revize edilmesinde büyük ölçüde turizm geliri kayıpları rol oynamıştır.