Cari Dengede İyileşme Sürüyor

Ödemeler Dengesi, Ocak 2019

Açıklanma Tarihi: 11.03.2019

T.C. Merkez Bankası’nın açıkladığı verilere göre cari işlemler açığı Ocak 2019’da 813 milyon dolar olarak gerçekleşmiş, böylece Aralık’ta 27,8 milyar dolar olan 12 aylık toplam cari açık Ocak’ta 6,2 milyar dolarlık iyileşmeyle 21,6 milyar dolara gerilemiş ve Nisan 2010’dan beri en düşük seviyede yer almıştır. Bu rakam önceki 1 yıllık döneme göre (51,7 milyar dolar) %58,2 daralma sergilemiştir.

Ocak’ta cari açığın azalmasında 2018’nin Ocak ayında 7,8 milyar olan dış ticaret açığının Aralık 2018’de 1,6 milyar dolara düşmesi belirleyici olmuştur. Bu dönemde mal ihracatı %4,2 artarken ithalat %27,4 ile belirgin düşüş kaydetmiştir. Net turizm ve seyahat gelirlerinin belirleyici olduğu hizmetler dengesinin Ocak’ta %21’lik iyileşmeyle 1,3 milyar dolara çıkması da cari açığı hafif ölçüde desteklemiştir.

Petrol fiyatlarının hafif toparlanma sergilediği Ocak’ta enerji açığı %2,5 yıllık artışla 3,4 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiş, 12 aylık enerji açığı ise 38,6 milyar dolardan 38,7 milyar dolara hafif bir artış göstermiştir. Parasal olmayan altın ticaretinden kaynaklı açık ise Ocak 2018’de 2,3 milyar dolarken 2019’un aynı ayında 407 milyon dolara gerileyerek belirgin şekilde iyileşmiştir.

Böylece enerji ve altın hariç tutularak hesaplanan çekirdek cari denge Ocak’ta 2,9 milyar dolar fazla olarak gerçekleşmiştir. 12 aylık kümülatif çekirdek cari fazla ise Aralık’ta 19,5 dolar iken Ocak’ta 23,9 milyar dolar ile tarihsel rekor seviyede yer almıştır.

Finansman tarafına bakıldığında, Ocak ayında 0,8 milyar dolarlık cari açığa karşılık finans hesabından 6,1 milyar dolarlık oldukça güçlü bir giriş sağlandığı, net hata-noksan tarafında ise 1,8 milyar dolarlık çıkış gerçekleştiği görülmektedir. Bu gelişmelerle birlikte rezerv varlıklarda 3,5 milyar dolarlık bir artış yaşanmıştır. Ocak’ta finansmanın ana kaynağı 6,1 milyar dolarlık portföy yatırımları olurken bunun 1,2 milyar doları bankaların, 3,2 milyar doları genel hükümetin dış borçlanmasından, 1,3 milyar doları hisse senetlerinden, 0,5 milyar doları ise yerli yatırımcıların yurtdışındaki portföy varlıklarının azalmasından kaynaklanmıştır. Doğrudan yatırımlar 586 milyon dolarla önceki yılın aynı ayına göre %53,4 artmakla birlikte finansmana katkısı yine çok sınırlı kalmıştır. Bankalar 1,4 milyar doları kısa, 0,8 milyar doları uzun vadeli olmak üzere toplam 2,2 milyar dolar kredi net ödemesi yapmış, toplam kredilerde 2,4 milyar dolar net ödeyici pozisyon gerçekleşmiştir. Efektif ve mevduatlar ise hemen hemen değişmemiştir.

Son 12 ayın kümülatif finans hareketlerine bakıldığında 21,6 milyar dolarlık cari açık büyük oranda 20,1 milyar dolar büyüklüğünde net hata-noksan kalemiyle finanse edilirken kayıtlı finans hareketleri tarafında 9,8 milyarlık sermaye çıkışı yaşanmıştır. Bu gelişmede özellikle en temel finansman kaynağı olan portföy yatırımlarının 1,8 milyar dolarlık çıkış göstermesi ve krediler tarafındaki 12,9 milyar dolarlık geri ödeyici pozisyon belirleyici olmuştur.

2016 ortası ile 2018 ortası arasındaki dönemde ekonomideki hızlı büyüme ve petrol fiyatlarındaki toparlanma nedeniyle belirgin bir artış eğilimi gösteren cari açık, 2018’in ikinci yarısından itibaren büyümenin ve ithalatın yavaşlaması sonucu sert düşüş eğilimi göstermektedir. 2018’in son çeyreğinde başlayan ekonomik daralmanın ilk çeyrekte devam etmesine bağlı olarak cari açıkta düşüş trendinin sürmesi beklenmektedir. Petrol fiyatlarındaki göreli toparlanma ve küresel ekonomideki ivme kaybı bu iyileşmeyi kısmen sınırlayabilecektir. Diğer yandan Fed ve AMB gibi önemli merkez bankalarının yavaşlayan küresel büyüme karşısında parasal normalleşme sürecine ara vermeleri Türkiye gibi gelişmekte olan ülke varlıklarına yönelik risk iştahını arttırarak finansman tarafını desteklemektedir.