İhracat Hacminde Güçlü Artış İkinci Çeyrekte Devam Etti

Dış Ticaret Endeksleri, Haziran 2017

Açıklanma tarihi: 12.07.2017

İhracat

TÜİK tarafından açıklanan dış ticaret endeksi verilerine göre Haziran 2017’de dolar bazında yıllık yüzde 2,3 artışla 13,2 milyar dolar seviyesinde gerçekleşen ihracat, miktar bazında da yüzde 2,2 oranında artış sergilemiştir. Söz konusu artış takvim etkisinden arındırıldığında yüzde 11,3 ile oldukça güçlü bir oranda gerçekleşmiştir. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere bakıldığında ise Mayıs’ta bir önceki aya göre yüzde 1,7 artan ihracat miktarı Haziran’da yüzde 4 artışla tarihsel olarak en yüksek aylık seviyede ölçülmüştür. 2017’nin İlk çeyreğinde yıllık 9,8 artan ortalama ihracat miktarı ikinci çeyrekte yüzde 8 artışla güçlü seyrini korumuştur.

Haziran’da dayanıklı tüketim malları ihracatı 2016’nın aynı ayına göre yüzde 1,5 gerilerken toplam imalat sanayi yüzde 2,2’lik ihracat artışı sağlamıştır. Motorlu kara taşıtları sektörü ihracatındaki yüzde 16’lık artış toplam ihracattaki büyümeyi otomotiv sektörünün sürüklediğine işaret etmektedir. Madencilik ve taş ocakçılığı yüzde 4,3, rafine petrol ürünleri yüzde 15,4, makine ve teçhizat ise yüzde 3,4 ihracat artışıyla imalat sanayinin geri kalanına kıyasla güçlü performans sergilemiştir. Sermaye malı ihracatı yüzde 35,8 büyürken bunun kaynağında da yine sanayi ile ilgili taşımacılık araç ve gereçlerindeki yüzde 68,5’lik artış yer almaktadır. Ham madde (ara mal) ihracatı yüzde 5,2 daralmış, burada da sanayi için işlem görmüş maddelerdeki yüzde 6,9’luk düşüş önemli rol oynamıştır.

Haziran’da ihracat birim değer endeksi aylık yüzde 1,3, bir önceki yılın aynı ayına göre ise yüzde 0,1 artış göstermiştir. Bu durum ihracattaki yıllık artışın esas olarak miktar büyümesinden kaynaklandığına işaret etmektedir.

İthalat

2017 Haziran ayında nominal değer olarak yüzde 1,5 oranında yıllık düşüşle 19,2 milyar dolara gerileyen ithalatın miktar endeksi aynı dönemde yüzde 5,7, takvim etkisinden arındırılmış verilerle yüzde 2,2 ile daha sert gerileme kaydetmiştir. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış ithalat miktar endeksi ise Mayıs’taki yüzde 8,8’lik sert artışı takiben Haziran’da yüzde 5,3 gerilemiştir. Buna rağmen 2017’nin ilk çeyreğinde yüzde 0,9 olan yıllık ithalat hacmi artışı ikinci çeyrekte yüzde 3,6’ya yükselmiştir.

Haziran’da ithalat hacmindeki düşüşün en önemli nedeni sermaye malı ithalatındaki yüzde 34,5’lik gerilemedir. İkinci çeyrekte taşımacılık araçları haricinde sermaye malı ithalatının yüzde 13,8 azalması yatırımlar açısından olumsuz bir öncü göstergedir. Yine ikinci çeyrekte hammadde ithalatı yüzde 1,9 artarken tüketim malı ithalatı yüzde 1 oranında azalmıştır. Buna karşılık tüketim ve ara mal ithalatının sırasıyla yüzde 4,7 ve yüzde 10,1 artması ikinci çeyrekte üretimin ve ithal ürün tüketiminin nispeten hızlandığına işaret etmektedir. Haziran’da altın ithalatındaki yüzde 217’lik artış toplam ithalat hacmindeki düşüşü sınırlamıştır.

2016’nın aynı ayına kıyasla Haziran 2017’de Türkiye’nin yaptığı bir birim ithalatın değeri yıllık yüzde 4,4 artarken aylık olarak ise yüzde 0,1 oranında azalmıştır. Bu gelişme, Haziran’da ithalattaki nominal (dolar bazlı) azalışta miktar etkilerinin fiyat etkisine göre daha ağırlıklı olduğunu göstermektedir.

Dış Ticaret Hadleri

Haziran 2017’de yıllık bazda ithalat birim değer endeksinin ihracat birim değer endeksine göre hızlı artması sonucu 2016 Haziran’da 111,7 olan 2010=100 bazlı dış ticaret haddi, 2017’nin aynı ayında yüzde 4,1 düşüşle 107,1 olarak ölçülmüştür. Ancak aylık bazda yüzde 1,4’lük iyileşme söz konusudur.