Yılın İlk Yarısında 25,2 Milyar TL Bütçe Açığı Verildi

Merkezi Yönetim Bütçe Gerçekleşmeleri, Haziran 2017

Açıklanma tarihi: 17.07.2017

Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi verilerine göre, 2016 Haziran ayında 7,9 milyar TL olarak gerçekleşen bütçe açığı 2017 Haziran’da 13,7 milyar TL’ye yükselirken yine 2016 Haziran’da 5,7 milyar TL olan faiz dışı açık 2017’nin aynı ayında 12,5 milyar TL’ye seviyesinde gerçekleşmiştir. Böylece 2017’nin ilk 6 ayında bütçe 25,2 milyar TL açık verirken faiz dışı fazla 1,8 milyar seviyesinde gerçekleşmiştir. 2016’nın aynı döneminde 1,1 milyar TL bütçe fazlasına karşılık 27,5 milyar TL faiz dışı fazla verilmişti. Bu arada 12 aylık kümülatif merkezi yönetim faiz dışı dengesinin Haziran’da -4,8 milyar TL olması ve 2009 Kasım’dan beri ilk kez açığa dönüşmesi dikkat çekmektedir.

Haziran’da bütçe giderleri geçtiğimiz yılın aynı ayına göre yüzde 11 nominal artışla 57,7 milyar TL’ye yükselirken bütçe gelirleri yüzde 0,3 düşüşle 43,9 milyar TL’ye gerilemiştir. Bu değişimler TÜFE’den arındırıldığında önceki yılın aynı ayına göre harcamaların reel olarak sabit kaldığı, gelirlerin ise yüzde 10,1 azaldığı görülmektedir.

2017’nin ilk 6 ayında ise bütçe harcamaları önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 18,5 ile güçlü bir yıllık artış göstermiş ve 273,9 milyar TL’den 324,4 milyar TL’ye yükselmiştir. Aynı dönemde 275 milyar TL’den 299,2 milyar TL’ye yükselen bütçe gelirlerinde yüzde 8,8 oranında yıllık artış söz konusudur. TÜFE enflasyonundan arındırıldığında bu durum harcamalarda yüzde 6,8 artışa karşılık gelirlerde yüzde 1,9 oranında düşüşe denk düşmektedir.

2017’nin Ocak-Haziran döneminde vergi gelirleri yüzde 13,6 oranında artışla 246,1 milyar TL’ye ulaşmış, ayında vergi gelirlerindeki artışta en etkili unsurlar, ithalattaki artışa bağlı olarak ithalattan alınan KDV gelirlerindeki yüzde 20,3’lük artışın yanı sıra, vergi yapılandırmalarının da etkisiyle kurumlar vergisi tahsilatındaki yüzde 31,6 ve ÖTV tahsilatındaki yüzde 11,6’lık yükselişler olmuştur. Buna karşılık vergi dışı gelirler özellikle Türkiye Varlık Fonu’na (TVF) devredilen bazı gelirlerin de etkisiyle azalmaya devam etmiştir. Haziran’da yıllık yüzde 30,9 gerileyen vergi dışı gelirler yılın ilk 6 ayında bir önceki döneme göre yüzde 9,1 azalmış ve 53,1 milyar TL olmuştur.

Merkezi bütçenin harcamalar tarafına bakıldığında ise, yılın ilk yarısında toplam harcamalardaki artışa en önemli katkının cari transferlerdeki yüzde 29,2’lik artıştan kaynaklandığı görülmektedir. Cari transferler içerisinde özellikle sağlık, emeklilik ve sosyal yardım giderleri ile işveren sigorta primi 5 puan indirimine yönelik harcamalardaki artışlar belirleyici paya sahiptir. Faiz dışı harcamalar önceki yılın aynı dönemine göre Haziran’da yüzde 13,3, Ocak-Haziran dönemi toplamında yüzde 18,3 artmıştır. Buna karşılık faiz harcamaları ise Haziran’da yıllık yüzde 41,9 düşüşle 1,3 milyar TL, Ocak-Haziran döneminde yıllık yüzde 2,3 artışla 27 milyar TL seviyelerinde gerçekleşmiştir. İlk 6 ayda faiz harcamalarındaki artış esas olarak dış borç faiz ödemelerindeki yüzde 10,3’lük büyümeden kaynaklanmıştır.

Merkezi bütçe dengesi yılın ilk 6 ayında faiz dışı harcamaların vergi gelirlerine kıyasla yüksek seyretmesi artışlar nedeniyle önceki yıla göre bozulma göstermektedir. Bu gelişmede teşvik amaçlı vergi indirimlerinin yanı sıra yatırımları ve üretimi desteklemek için harcamalarda yapılan artışların da etkisi söz konusudur. Veriler ekonomik büyümeye kamunun desteğinin yılın ikinci çeyreğinde de yüksek seyrettiğine işaret ederken 2017’de bütçe açığının GSYH’ye oranının yüzde 2’yi geçeceği tahmin edilmektedir.