Odakule Projesi Leed Sertifikasyon Çalışmaları Çevre Dostu Binalar ve Leed

Küresel ısınma ve temiz su arzı gibi çevresel sorunların giderek ciddi boyutlara ulaştığı bugünlerde çevre dostu / sürdürülebilir bina konsepti giderek popüler bir hale gelmektedir. Zira yapılan araştırmalar neticesinde dünyadaki enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 40'ının, su tüketiminin ise yaklaşık yüzde 30'unun binalardan kaynaklandığı ortaya konulmuştur. Ayrıca insan hayatının yaklaşık yüzde 90'ı binalarda geçmektedir. Bütün bu sebepler, daha az kaynak tüketen, daha verimli, daha yaşanabilir çevre dostu binalara olan gereksinimi ön plana çıkarmaktadır. Çevre dostu binalar sadece enerji ve su tasarrufu sağlamamaktadır. Bina sakinlerinin sağlığına ve konforuna da büyük önem verilmektedir. Çevre dostu binalar tasarlanırken iç mekan hava kalitesi, doğal aydınlatma, sıcaklık ve nem kontrolü, atık yönetimi gibi insan sağlığını direkt etkileyen unsurlar planlanmakta, ayrıca inşaatında kullanılan yöntemler ile son kullanıcıya daha temiz bir ortam bırakılması hedeflenmektedir. Bazı yurt dışı kaynaklı araştırmalara göre, çevre dostu binalarda çalışan veya yaşayanların diğer binalardakilere göre daha az hastalandıkları ve çalışma performanslarının daha yüksek olduğu görülmektedir.

Anlaşılacağı gibi, çevre dostu binaya giden süreçte en önemli adım söz konusu binanın tasarımıdır. Yola çevre dostu bina yapmak amacıyla çıkıp, bütün tasarım süreçlerinde çevre ve enerji odaklı hareket edilmesi, binanın inşaat aşamasında doğabilecek ek maliyetleri de en aza indirgeyecektir. Çevre dostu binalara giden yolun aşamalarının iyi planlanarak, bir proje disiplininde yönetilmesi gerekmektedir. Bu noktada çevre dostu bina yapımını çevreye olan bütün etkilerini göz önüne alıp bütünsel bir yaklaşımla inceleyen, bir yol haritası çizen ve uluslararası standartları buna entegre eden, dünyaca kabul edilmiş ve uygulanmakta olan değerlendirme ve sertifikasyon sistemlerinden faydalanılması önem kazanmaktadır. Bu sistemlerin en yaygın olarak bilinenlerinden biri A.B.D çıkışlı LEED sertifikasyon sistemidir.

1998 yılında ortaya çıkan LEED sertifika sistemi, Amerikan Yeşil Binalar Konseyi (USGBC) tarafından geliştirilmiş bir çevre dostu bina sertifikasyon sistemidir. İngilizce açılımı "Leadership in Energy and Environmental Design" şeklindedir.

LEED sistemi, tasarım sürecinden başlayarak binanın tamamlanmasına kadar devam eden, uzun bir süreçtir. Bu süreç de birden çok disiplini ilgilendiren konuları kapsamaktadır. LEED v2009 sisteminin değişik bina tiplerine uygun farklı kategorileri vardır. Bunlar şöyledir;

  • Yeni Binalar (New Construction)
  • Çekirdek ve Kabuk (Core & Shell)
  • İç Mekanlar (Commercial Interiors)
  • Okullar (Schools)
  • Varolan Binalar: Operasyon ve Bakım (Existing Buildings: Operation & Maintenance)
  • Müstakil Evler (Homes)
  • Hastane ve Klinikler (Healthcare)
  • Mağazalar (Retail)
  • Mahalleler (Neighbourhood Development)

LEED 2009 sistemi binaları aşağıdaki 7 alt başlık altında inceleyip değerlendirir:

  • Sürdürülebilir Arazi
  • Su Verimliliği
  • Enerji ve Atmosfer
  • Malzemeler ve Kaynaklar
  • İç Mekan Yaşam Kalitesi
  • İnovasyon
  • Yerel Önem Sırası

Her bir alt başlığın altında önkoşullar ve kredi tanımları vardır. Öncelikle önkoşullara uygunluk sağlanacak, daha sonra her bir kredi altındaki puanlar toplanılacaktır. Proje bu alt başlıklarda topladığı puanlara göre Sertifikalı, Gümüş, Altın veya Platin düzeyinde ödüllendirilir.

Alınan puanların toplamına göre sertifika seviyeleri şöyledir:

  • Sertifikalı: 40-49 puan
  • Gümüş: 50-59 puan
  • Altın: 60-79 puan
  • Platin: 80-110 puan

LEED başlıkları kapsamında, toplu taşımanın ve alternatif ulaşım sistemlerinin özendirilmesi, su tasarrufu ve suyun verimli kullanılması için birtakım metotların uygulanması, tasarımın ve sistem seçiminin enerji verimliliğinin artırılması yönünde yapılması, iç hava kalitesinin artırılması ve kontrolü, insan sağlığına zararlı uçucu maddelerin, sigara dumanının engellenmesi ve iç ortamdan uzaklaştırılması, gün ışığından faydalanma gibi konular değerlendirilir ve puanlanır.

ODAKULE ve LEED

ODAKULE yenileme projesi kapsamında LEED New Construction sertifikası alınması hedeflenmektedir. Bu amaçla, proje paydaşları ile çeşitli hedef ve strateji belirleme toplantıları gerçekleştirilmiştir. Bu toplantılar planlama, projelendirme ve inşaat sürecinde de devam edecek, bu sayede LEED sertifikasyonu sürecinin belirlenen hedeflere, en optimum yoldan ulaşması sağlanacaktır. Çevre dostu binalar konusunda gerek yurt içinde, gerekse de yurt dışında çalışmış LEED akredite uzmanlara sahip ALTENSİS firması bu projenin LEED danışmanlık ve proje yönetimi hizmetlerini yürütmektedir.

Hedeflenen LEED sertifikasının alınabilmesi için ODAKULE projesi kapsamındaki tesiste uygulanan bazı konular şunlardır:

Sürdürülebilir Arazi:

  • Bitkilendirme çalışmaları esnasında, yerel ve adapte olmuş bitkiler seçilerek su tüketiminin ve kimyasal gübre kullanımının en aza indirgenmesi hedeflenmiştir.
  • Otopark alanlarının bodrum katlarda düzenlenmesi ve çatılarda açık renkli kaplama malzemelerinin kullanımı ile ısı adası etkisi azaltılmaya çalışılmıştır.
  • Alternatif ulaşımı desteklemek ve bireysel araç kullanımından kaynaklı emisyonları engellemek için otopark alanlarında elektrikli araç şarj istasyonları düzenlenecektir.
  • Proje konumu dolayısı ile toplu taşıma duraklarına ve sosyal imkanlara yürüme mesafesinde bulunmaktadır. Böylece ulaşım kaynaklı emisyon oluşumunun en az indirgenmesi hedeflenmektedir.

Su verimliliği:

  • Bina kapsamında kullanılacak su armatürleri ve vitrifiyelerde su tasarruflu olma özelliği aranacaktır. Bu seçimlerde EPA (Environmental Protection Agency) standartları göz önünde bulundurulmuştur. Bu yapılan uygulamalar ile binanın su tüketiminin EPA standardına oranla en az yüzde 30 daha verimli olması hedeflenmektedir.
  • Peyzaj alanlarında doğal ve adapte bitkiler tercih edilerek böylece sulama için şebeke suyu kullanımının en aza indirgenmesi hedeflenmektedir.

Enerji ve Atmosfer:

  • Binadaki enerji harcayan tüm sistemler, LEED tarafından belirtilen commissioining prosedürlerine uygun olarak denetlenecektir. Gerek montaj gerek kullanım esnasında hedeflenen performans kriterlerine uygun olarak çalıştıkları kontrol edilecektir.
  • Binada kullanılan aydınlatma ve mekanik sistemlerde enerji verimliliği ön planda tutulacaktır. Amerikan enerji verimliliği standardına (ASHRAE 90.1) uygun olarak tasarlanmış sistemlerin enerji sarfiyatları, yapılacak bilgisayarlı enerji modellemesi sonucunda değerlendirilecektir.
  • Binada her türlü sistemin enerji sarfiyatları enerji analizörleri ve bina otomasyon sistemi vasıtasıyla gözlemlenecektir. Bu sayede enerji verimliliği hedeflerinin ne ölçüde yakalandığı anında analiz edilebilecektir.
  • Proje kapsamında soğutma sistemlerinde çevre dostu soğutucu akışkanlar tercih edilecektir.

Malzeme ve Kaynaklar:

  • Bina kullanımı sırasında oluşacak geri dönüştürülebilir atıkların toplanması için katlarda atık toplama istasyonları oluşturulacaktır.
  • Projede kullanılan bazı inşaat malzemelerinin yerel olması ve geri dönüştürülmüş içeriğe sahip olması koşulu aranmış ve bu kriterlere uygun malzemeler kullanılmıştır.

İç Mekan Yaşam Kalitesi:

  • Binada inşaat esnasında iç mekanlarda kullanılacak yapı kimyasalları (boya, astar, macun v.s.) içeriğindeki VOC (uçucu organik zararlı bileşik) oranların en az olanlarından tercih edilecektir.
  • İç mekan termal konfor tasarımı ASHRAE 55 standardına uygun olarak yapılmıştır.
  • Bina tasarımında gün ışığından en üst düzeyde faydalanılması esas alınmıştır. Bu sayede hem aydınlatmaya harcanan enerjinin azaltılması, hem de gün ışığının iç kullanıcılar üzerindeki olumlu etkilerinin kullanılması hedeflenmektedir.
  • Ayrıca bina cephe tasarımı yapılırken bina sakinlerinin dış mekânları oturdukları yerde rahatlıkla görebilmeleri istenmiştir.