AB VE DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER ŞUBESİ
İRTİBAT BİLGİLERİ Serap IŞIKLAR, Şube Müdürü Tel : (212) 252 29 00 / 170 Faks : (212) 293 55 65 E-Posta : disticaret@iso.org.tr
Avrupa Birliği ve Dış Ekonomik İlişkiler Şubesi; Türkiye Avrupa Birliği ilişkilerini düzenli olarak takip eder ve sanayicimizin bilgilendirilmesi ve üyelik sürecini yakından takip etmesini sağlamak üzere bilgilendirme faaliyetleri düzenler. Şubemiz, sanayicilerimizin AB müktesebatı ve müzakere başlıkları ile ilgili sorularını cevaplar ve Avrupa Birliği ile ticari ilişkilerimizin gelişmesine katkıda bulunur. • AB Haber Bülteni • AB Nedir? Nasıl Oluşmuştur? • AB’de Karar Alıcı Organlar • AB Üyesi Ülkeler • AB Üyeliğine Aday Ülkeler • AB’ye Tam Üyelik • AB ile Müzakereler • AB'nin Türkiye'ye Sunduğu Mali Yardımlar• Topluluk Programları• Avrupa Yatırım Bankası Kredileri• AB Projelerinde Mal Alım İhaleleri• CE İşareti
AB Nedir? Nasıl Oluşmuştur?
Avrupa Birliği; Belçika, Almanya, Fransa, Hollanda, Lüksemburg ve İtalya tarafından 1957'de Roma Antlaşmasının imzalanmasıyla Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) adı altında kurulmuş bir ekonomik işbirliği topluluğudur. Bu topluluğun temelini II. Dünya Savaşı sonra 1951'de kurulan Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) oluşturmaktadır.
AET olarak başlayan topluluk kurucu altı ülke arasında önce gümrük birliğini, yani malların gümrük vergisi ödenmeksizin üye ülkeler arasında serbestçe alınıp satılmasını ve üçüncü ülkelerden gelen mallara aynı vergi oranlarının uygulanmasını öngörmüştür. Ancak daha sonra zamanla işbirliğinin kapsamı ortak tarım, ulaştırma, rekabet, çevre, bölgesel kalkınma gibi diğer birçok alanda ortak politikalar oluşturulması, ekonomik politikaların yakınlaştırılması, ekonomik ve parasal birlik kurulması, ortak bir dış politika ve güvenlik politikası oluşturulmasıdır.
Avrupa Ekonomik Topluluğu ilk kez 1973 yılında İngiltere, Danimarka ve İrlanda'nın katılımıyla genişlemiş, bundan sonraki katılımlar ise 1981'de Yunanistan, 1986'da İspanya ve Portekiz'in üyeliğe katılımı şeklinde olmuş, üye sayısı 12'ye çıkmıştır. 1995 tarihinde ise Avusturya, Finlandiya ve İsveç'in katılımıyla üye sayısı 15'i bulmuştur. Avrupa Birliği'nin en geniş kapsamlı genişlemesi Mayıs 2004'te gerçekleşmiştir. Birliğe Macaristan, Polonya, Slovenya, Slovakya, Çek Cumhuriyeti, Estonya, Litvanya, Letonya, Güney Kıbrıs Rum Kesimi ve Malta’nın katılmasıyla üye sayısı 25’e çıkmıştır.
Avrupa Birliği’nin son genişlemesi ise 2007 yılında Bulgaristan ve Romanya’nın Birliğe üye olması ile gerçekleşmiştir. Avrupa Birliği halen Türkiye, Hırvatistan ve Makedonya ile tam üyelik müzakerelerini sürdürmektedir.
Avrupa Birliği'ni oluşturan Roma Antlaşması, birlik üyesi ülkelerin uluslarüstü bir karar alma mekanizmasını öngörmektedir. Bunun anlamı, Avrupa Birliği'ni yönetmek üzere oluşturulan kurumların üye devletlerden bağımsız olup birçok konuda üye devletleri de bağlayıcı durumda olmasıdır.
Avrupa Birliği’nin kurucu anlaşması Roma, 1993 yılında Maastricht Antlaşması ile revize edilmiş, daha sonra Amsterdam (1999) ve Nice (2001) Antlaşmaları ile Birliğin işleyiş ve ortak politikalarının hukuki ve idari altyapısının son şekli oluşturulmuştur.
Avrupa Birliği’ndeki bir sonraki adım tüm üye devletlerce kabul edilecek bir Anayasa’nın hazırlığı olmuştur ancak Fransa ve Hollanda’da yapılan referandum sonucunda reddedilen Anayasa tekrar revize edilerek 2007 yılında Lizbon Antlaşması olarak üye devletlerin onayına sunulmuştur.
Şu ana kadar 13 üye devletin onayladığı Antlaşmanın tüm üye devletlerin onaylamasıyla 2009 yılında yürürlüğe girmesi beklenmektedir.
Bugün Avrupa Birliği 27 üye ülkeden oluşan, 4,2 milyon km2'lik alana yayılmış, 493 milyonluk nüfusuyla dünyanın en kalabalık üçüncü bölgesidir.
AB’de Karar Alıcı Organlar
Avrupa Parlamentosu Avrupa Parlamentosu üyeleri 1979 yılından beri beş yılda bir yapılan seçimlerle üye ülke vatandaşları tarafından doğrudan seçilen bir parlamentodur ve üye ülke parlamentolarından ayrıdır. Üye ülke parlamenterleri aynı zamanda Avrupa Parlamentosu üyesi değildirler.
Avrupa Parlamentosu Komisyon tarafından yapılan mevzuat önerilerini işgücünün serbest dolaşımı, iç pazar yaratılması, araştırma ve teknolojik geliştirme çalışmaları, çevre, tüketicinin korunması, eğitim, kültür ve sağlık gibi alanlarda Konsey'e de danışarak yasalaştırır. Avrupa Parlamentosu her yıl Aralık ayında Avrupa Birliğinin gelecek yıla ait bütçesini onaylar.
27 üye ülke vatandaşları tarafından Haziran 2009'da seçilen Avrupa Parlamentosu 736 üyeden oluşmaktadır ve bunların üçte biri kadın vekillerden oluşur. Parlamento'da ülke bazında sandalye sayıları Almanya 99, Fransa 72, İtalya 72, İngiltere 72, İspanya 50, Polonya 50, Romanya 33, Hollanda 25, Belçika 22, Çek Cum. 22, Yunanistan 22, Macaristan 22 Portekiz 22, İsveç 18, Avusturya 17, Bulgaristan 17, Danimarka 13, Slovakya 13, Finlandiya 13, İrlanda 12, Litvanya 12, Letonya 8, Slovenya 7, Estonya 6, Kıbrıs 6, Lüksemburg 6 ve Malta 5 olarak dağılmaktadır.
Avrupa Parlamentosu üyeleri, ulusal siyasi partileri temsil etmeyip Avrupa çapında siyasi grupları oluşturmaktadırlar. 4-7 Haziran 2009 tarihleri arasında yapılan Avrupa Parlamentosu (AP) seçimlerine göre siyasi grupların dağılımı şu şekildedir:
Kaynak: http://www.europarl.europa.eu/members/expert/groupAndCountry.do?language=ENAvrupa Parlamentosu'nun başkanı 2009 yılında seçilen Jerzy Buzek'dir. Parlamento, Lüksemburg, Strasbourg ve Brüksel olmak üzere üç ayrı şehirde görev yapar.
AB Bakanlar Konseyi AB Bakanlar Konseyi Avrupa Birliği'nin asıl karar alıcı kurumudur ve AB ülkelerini temsilen katılan Bakanlar tarafından oluşur. Hangi Bakanın toplantıya katılacağına ise toplantı gündemine göre karar verilir. Örneğin çevre ile ilgili konuların tartışılacağı Bakanlar Konseyi'ne üye ülkelerin Çevre Bakanları katılır ve buna Çevre Konseyi denir.
Avrupa Birliği'nin diğer ülkelerle ilişkileri "Genel İşler ve Dış İlişkiler Konseyi" tarafından yürütülür. Ancak bu Konsey çok daha geniş alandaki konuları görüştüğü için her bir hükümetin seçtiği bakan katılır.
Toplam olarak 9 farklı Konsey yapılanması vardır:
Konsey toplantılarına katılan bakanlar ülkelerini tam yetki ile temsil ederler. Yılda en fazla dört kez Avrupa Komisyonu Başkanı ile üye devlet başkan veya başbakanları ile bir araya gelerek "Avrupa Konseyi"ni oluşturur. Bu durumda Konsey'de toplanan üye devlet temsilcileri Konsey üyesi olarak değil kendi hükümetinin delegesi olarak değerlendirilir. Zirve olarak adlandırılan bu toplantılarda AB politikaları oluşturulur ve bakanlar seviyesinde çözülemeyen konulara çözüm bulunur.
Konsey Başkanlığı altı aylık dönemler halinde sırayla üye ülkelerce yürütülür. Altı aylık süre boyunca bir üye ülke Konsey Başkanlığı yapar ve Konsey gündemini belirler, siyasi kararlar ve mevzuat uygulamalarına öncülük yapar ve üye devletler arasında uzlaşmayı sağlar. Örneğin, 2008 yılının ikinci altı ayında Çevre Konseyi toplanması kararlaştırılırsa, bu Konsey'e dönem Başkanı Fransa'nın Çevre Bakanı Başkanlık yapar.
Konsey'de kararlar oylama yoluyla alınır. Ülke nüfusu ne kadar çok ise o kadar oy kullanma hakkına sahiptir ancak oy ağırlıkları daha az nüfuslu ülkeler lehine belli bir ağırlıkla hesaplanır. Ülkelere göre oylar şu şekilde dağılır:
Ortak Dış Politika, güvenlik ve vergilendirme gibi önemli konularda Konsey kararları oybirliği ile alınır. Yani bir anlamda, üye ülkelerin bu konularda kararları veto hakkı vardır. Ancak çoğu konuda Konsey nitelikli çoğunluk oyuyla karar alır. Lisbon Antlaşması'nın kabul edilmesi ile birlikte enerji, göç ve iltica gibi daha fazla konuda kararlar nitelikli çoğunlukla alınacak.Nitelikli çoğunluk şu şekilde hesaplanır:
Ayrıca bir üye ülke lehteki oyların Birliğe üye ülkelerin nüfusunun %62'sini temsil ettiğinin tespitini isteyebilir. Aksi takdirde alınan karar uygulanmayabilir.Lisbon Antlaşması ile getirilen değişiklik ile Konsey kararlarında 2014 yılından itibaren "çifte çoğunluk” şartı aranacak. Bu çerçevede, AB kararlarında 345 oyun yüzde 55'i ve AB'nin toplam nüfusunun yüzde 65'ine sahip ülkelerinin oyu gerekli olacak. Ayrıca bir AB kararı, nüfuslarının toplam büyüklüğü ne olursa olsun, dörtten az üye devlet tarafından veto edilemeyecek.
Lisbon Antlaşması ile getirilen bir başka değişiklik de üye ülkeler tarafından oybirliğiyle 2,5 yıllık süre için bir AB Konseyi Başkanı'nın atanmasının yanı sıra, altı aylık bir başkanlık takımı oluşturulmasıdır.
1 Aralık 2009 tarihinde seçilen AB Konseyi Başkanı Herman Van Rompuy'dur.
Lisbon Antlaması'nın kabulü ile birlikte dış politikada etkililiğin artırılması amacıyla "AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi” makamı oluşturuldu. 1 Aralık 2009 tarihinde bu göreve getirilen Catherine Ashton AB Dışişleri Bakanlar Konseyi'ne de başkanlık edecek.Avrupa KomisyonuAvrupa Komisyonu, Avrupa Parlamentosu ve Bakanlar Konseyi'ne sunmak üzere AB yasa taslaklarını hazırlar. Ayrıca Avrupa Parlamentosu ve Konsey'in kararlarını uygulamakla sorumlu, ulusal hükümetlerden bağımsız bir yürütme organıdır. AB politikalarının, programların yürütülmesi ve fonların uygulanmasını sağlar.
Komisyon iki anlama gelmektedir: 1. Her bir AB ülkesinden bir kişiden oluşan ve kurumu yönetmek ve kararları almakla yükümlü ekip.2. Kurumun kendisi ve çalışanları.
Komisyon üyelerine gayrı resmi olarak "Komiser" denmektedir. Bu kişiler, genel olarak kendi ülkelerinde siyasi görevlerde bulunmuş ve çoğu bakanlık yapmış fakat Komiser olarak Birliğin çıkarlarını korumak üzere ülkelerindeki sorumluluklarından feragat etmişlerdir. Komisyon Avrupa Parlamentosu seçimlerini takiben beş yıllık bir süre için oluşturulur. Mevcut komisyon 2009-2014 yılları arasında görev yapacaktır.
Komisyon'un günlük işleri 25.000 kişilik idari personel, çevirmenler, sekreterler ve uzmanlardan oluşan bir kadro tarafından yürütülmektedir.
Komisyon'un merkezi Brüksel'de olup, Lüksemburg'ta ofisleri, diğer AB ülkelerinde temsilcilikleri ve diğer ülkelerde delegasyonları bulunmaktadır.
Avrupa Komisyonu'nun dört ana görevi vardır: 1. Parlamento ve Konsey'e yasa taslağı sunmak,2. AB politikaları ve bütçesini yönetmek,3. AB mevzuatını uygulamak,4. Avrupa Birliği'ni uluslararası arenada temsil etmek, örneğin üçüncü ülkelerle müzakereleri yürütmek.
Komisyon haftada bir kez ve genelde Çarşamba günleri toplanır. Gündem maddeleri, o politikadan sorumlu Komiser tarafından sunulur ve tüm ekip birlikte karara bağlar. Komisyon çalışanları Genel Müdürlükler (DG'ler) ve Hukuk Servisi gibi bölümler şeklinde organize olmuştur. Her bir DG bir politika alanından sorumludur, bir Komiser'e rapor eden bir Genel Müdür'e bağlıdır. Tüm DG'lerin koordinasyonu Komisyon Başkanı'na bağlı Genel Sekreterlik tarafından sağlanır.
Her bir DG mevzuat önerisi hazırlar ancak taslak haftalık toplantıda görüşülüp karara bağlandığında uygulanır. Örneğin: Komisyon Avrupa'daki nehirlerde kirliliğin önlenmesi için bir AB mevzuatının gerekli olduğunu tespit eder. Çevre'den Sorumlu Genel Müdürlük Avrupalı sanayicilere, tarım kesimine, çevre bakanlıklarına ve çevreyle ilgili kuruluşlara danışarak bir yasa taslağı hazırlar. Taslak diğer Komisyon birimleriyle, Hukuk Servisi'yle ve Genel Sekreterlikle de tartışılır. Taslak hazır olduğunda Komisyon'un Çarşamba günü yapılacak toplantısının gündemine konur. Eğer 25 Komiser'in 13'ü taslağı onaylarsa taslak resmilik kazanır. Komisyon görüşülmek üzere Konsey ve Parlamento'nun görüşüne sunar.
Mevcut Komisyon üyeleri: (2009 - 2014)
Hızlı Erişim