CE İşareti

AB İÇİNDE MALLARIN SERBEST DOLAŞIMI VE TİCARETTE TEKNİK ENGELLER
(Klasik, Yeni ve Global Yaklaşım Politikaları)

Avrupa Topluluğunu kuran Roma Antlaşması, Topluluk içinde malların serbest dolaşımını sağlamak amacıyla gümrük vergisi ile birlikte miktar kısıtlamaları ve eş etkili bütün tedbirleri ortadan kaldırmıştır. Ancak, aynı antlaşma üye devletlerin genel ahlak, kamu düzeni, insan, hayvan ve bitki sağlığı ve güvenliği gibi nedenlerin haklı kıldığı ithalat ya da ihracat yasaklaması veya kısıtlaması getirmelerine engel oluşturamayacağını da hükme bağlamıştır. Üye ülkelerin antlaşmanın bu hükmünü bir korumacılık vasıtası haline getirmeleri üzerine Topluluk kurumları, ulusal düzenlemeler arasındaki farklılıklar nedeniyle ortaya çıkan teknik engellerin kaldırılması için genel bir program ortaya koymuştur.

Klasik Yaklaşım olarak bilinen bu program, mevzuat düzeyindeki teknik kurallarla eş etkili standartların tamamen uyumlaştırılmasını hedeflemiştir. Ancak her üye devletin kendi ulusal düzenlemelerinin uyumlaştırma direktiflerinde yer almasını talep etmesi sonucu, söz konusu direktifler en ince ayrıntılara inilerek hazırlanmış ve hızla gelişen teknolojiye ayak uyduramamıştır. Bunun üzerine Topluluk, Klasik Yaklaşım programından vazgeçerek Yeni Yaklaşım politikasını yürürlüğe koymuştur. Bu politika, ürünlerin diğer ülke piyasalarında herhangi bir kısıtlamayla karşılaşmaksızın sürülebilmesi ilkesiyle ürün standartlarının uyumlaştırılması yerine, birbirine benzeyen ürünler aynı grupta toplanarak genel bir teknik doküman oluşturulmasını sağlamıştır. Yeni Yaklaşım politikası test ve belgelendirme işlemlerinin de sisteme dahil edilmesini öngören Global Yaklaşım ile desteklenmiştir.

Global Yaklaşım ile güvenli ürünlerin piyasaya arzı amacıyla ortak kurallara göre üretilen ürünlerin uygunluk değerlendirme işlemlerinin de Topluluk üyelerince ortak kurallar çerçevesinde yapılması amaçlanmıştır.

Yeni Yaklaşım direktifleri çerçevesinde, ürünlere ilişkin uygunluk değerlendirme işlemlerinin mevzuatı yürüten kuruluşlarca “onaylanmış kuruluş” olarak görevlendirilecek uzman ve güvenilir kuruluşlara yaptırılması öngörülmüştür. Onaylanmış kuruluşların akredite edilmiş test, muayene ve/veya belgelendirme kuruluşları arasından seçilmesi hukuki bir zorunluluk olmamakla birlikte söz konusu kuruluşların Avrupa Birliği'nde (AB) tanınması ve geçerliliği açısından akreditasyon son derece önemli bir süreçtir.

Geri

TÜRKİYE-AVRUPA BİRLİĞİ TEKNİK MEVZUAT UYUM FAALİYETLERİ VE CE İŞARETİ

Türkiye İle AB arasında 1.1.1996 yılında imzalanarak yürürlüğe giren 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı (OKK) ile iki taraf arasında Gümrük Birliği tesis edilmiştir. Söz konusu kararın 8-11 maddeleri teknik mevzuat uyumu ile ilgili olup, 8. Maddenin birinci fıkrası, Türkiye'nin kararın yürürlüğe girmesinden itibaren 5 yıl içinde AB teknik mevzuatını kendi iç yasal düzenlemelerine dahil etmesi gereğini hükme bağlamıştır. 1/95 sayılı OKK da belirtilen mevzuatın listesi ile bunların Türkiye tarafından uygulama koşulları ise 21.5.1997 tarihli 2/97 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı ile belirlenmiştir.

Bugün itibariyle, söz konusu mevzuat uyum çalışmaları çerçevesinde oluşturulan 24 adet yeni yaklaşım direktifi mevcuttur. Yeni Yaklaşım politikası ile basınçlı kaplardan gezi teknelerine, oyuncaklardan elektromanyetik uyumluluğa kadar hazırlanan 22 adet direktif kapsamındaki ürünlerin CE işareti taşıma zorunluluğu vardır.

CE işareti bir anlamda ürünün pasaportu işlevini görmekte ve bu işareti taşıyan bir malın teknik anlamdaki serbest dolaşımı sağlanmaktadır. Bu işaret; ilgili ürünün üretim amaçlarına ve kullanım kurallarına uygun kullanıldığı taktirde insan, çevre ve tüketiciye zarar vermeye c eğinin ve aynı zamanda birlikte çalışması öngörülen diğer ürünler üzerinde olumsuz bir etki yaratmayacağının kanıtıdır. AB 22 direktif kapsamındaki ürünler için iç tüketime ve kullanıma yönelik olsa da CE işaretinin varlığını talep etmekte, aynı şekilde ü ç üncü ülkelerden gerçekleştirilen ithalatta da CE işareti aramaktadır.

“CE İşareti Kapsamındaki Teknik Mevzuat Listesin” de, yeni yaklaşım direktiflerinden ulusal mevzuata adapte edilmiş olan yönetmeliklerin Türkçe ve İngilizce metinlerini, henüz ulusal mevzuatımıza dahil edilemeyenlerin orijinal metinlezrini bulmanız mümkün olacaktır. Ayrıca, direktiflerle ilgili standartlara www.europa.eu.int/comm/enterprise/newapproach/standardization/harmstds/reflist.html , http://www.tse.org.tr/Turkish/ab/direktif.asp ve http://www.newapproach.org/NewApproach/ProductFamiliesKeywords.asp adreslerinden ulaşabilirsiniz.

CE işareti, Avrupa Birliği'nin uyulması mecburi olan yeni yaklaşım direktifleri kapsamında yer alan ürünlere yerleştirilen bir güvenlik işareti olduğu için, söz konusu mevzuat kapsamına giren ve AB ekonomik alanında üye ülkelere arz edilecek ürünlerin bu işareti taşıması zorunludur. CE işareti taşıması gerektiği halde taşımayan ürünlerin AB üyesi ülkelere ihracatı mümkün değildir. Türkiye'nin de Avrupa Birliği mevzuatını uyumlaştırarak uygulayacak olması nedeniyle, ilgili mevzuatın yürürlüğe girmesi ile birlikte, ülkemizde de piyasaya arz edilecek ürünlerde bu işaret aranacaktır.

Geri

CE İŞARETİNİN KULLANIMI

Yeni Yaklaşım direktifleri kapsamında olan ürünlerde CE işaretinin kullanılabilmesi için öncelikle ürünün hangi direktif veya direktifler kapsamında olduğunun belirlenmesi gerekmektedir. Bazı ürünler, kapsamı ve özellikleri nedeniyle birden fazla direktifle ilgili olabilmektedir. Bir örnek verilecek olursa, bir makine, makine emniyeti dir e ktifi kapsamında değerlendirilirken içerdiği elektronik parçalar ve üniteler nedeniyle düşük voltaj ve elekromanyetik uyumluluk direktifi ile de ilgili olabilmektedir. Söz konusu direktiflerde ürünlere direkt bir gönderme yapılmamış olup, ürün spesifikasy o nları tarif edilmiştir. Bu nedenle, ürünün direktifler kapsamında olup olmadığına bu spesifikasyonlara bakarak üretici karar verilecektir.

Ürünün direktifler kapsamında olduğu anlaşılırsa, direktiflerde sıralanan güvenlik gereklerinin nasıl sağlanacağına ışık tutan AB normlarının (standartlarının) temin edilmesi gerekmektedir. Ürünle ilgili direktif ve standartlar belirlendikten sonra, CE işaretinin kullanımı için hangi modül ya da modüllerin uygulanacağı diğer bir deyişle, hangi işlem ve prosedürlerin izleneceği belirlenmelidir. Bu yollar direktiflerde açıkça tarif edilmiştir. Modüllerdeki prosedür izlenirken ürünün risk faktörlerine göre, ürün üzerinde yapılacak uygunluk değerlendirme faaliyetlerinin onaylanmış bir test kuruluşu tarafından yapılması iste n ebileceği gibi, üreticinin kendisi de bu testleri yapabilecektir.

Türkiye'de ürüne CE işareti iliştirilmesini öngören direktifler halihazırda yürürlükte olmadığından, bu mevzuat kapsamında faaliyet gösterecek olan onaylanmış kuruluşlar da direktiflerin uyumundan sorumlu kamu otoriteleri tarafından henüz belirlenmemiştir. Ancak, söz konusu direktifler ülkemizde yürürlüğe girdiğinde onaylanmış kuruluşlar da ilgili Bakanlıklar tarafından görevlendirilecektir. Bahsi geçen onaylanmış kuruluşlara http://europa.eu.int/comm/enterprise/rtte/nb.htm http://europa.eu.int/eur-lex/en/search.html http://europa.eu.int/comm/enterprise/newapproach/legislation/nb adreslerinden ulaşılabilmektedir. Direktiflerde belirtilen modül ya da modüllerin prosedürleri izlenerek ürünle ilgili istenilen uygunluk değerlendirme faaliyetleri sonucunda elde edilen belgeleri içeren bir teknik dosya hazırlanacaktır. Teknik dosyanın içeriği, ilgili direktiflerde ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.

Üretici uygunluk değerlendirme faaliyetlerini tamamladıktan sonra yazılı uygunluk beyanı hazırlayarak CE işaretini kullanır. Teknik dosya ve uygunluk beyanını ilgili teknik düzenlemede aksi belirtilmediği sürece son ürünün imal edilmesinden itibaren 10 yıl süreyle yetkili kamu kuruluşunun denetimine sunmak üzere muhafaza eder. Aşağıdaki şekilde, CE işareti kullanımı ile ilgili genel prosedür şematik olarak gösterilmiştir.

Geri

CE İŞARETİ UYGULAMASINDA KULLANILAN MODÜLLER

1990'dan bu yana kullanılan yeni yaklaşım politikası ile oluşturulan teknik düzenlemelerin kapsadığı ürünlerin taşıdıkları risk faktörlerine göre modüllere ayrılmış ve A'dan H'a kadar 8 modül oluşturulmuştur. Bu modüller ürüne CE işareti iliştirilmesine kadar izlenecek prosedürleri tarif etmekte olup, direktiflerin içinde detaylı bir şekilde tarif edilmiştir. A şağıda A'dan H'a kadar sıralanan modüller kısaca tarif edilmektedir.

A Modülü (Üretim İç Kontrolü): Hem tasarım hem de üretim safhalarını içeren bu modülde üretici, ürünün tasarım, üretim ve kullanım amaçlarını açıklayan teknik dokümanları ve CE uygunluk beyanının hazırlar ve ürününe CE işareti iliştirir. Bu modülde onaylanmış kuruluşun müdahalesine gerek yoktur.

B Modülü (AB Tip İncelemesi): Yalnızca tasarım aşamasını kapsayan bu modül genellikle tek başına kullanılmaz. C,D,E ve F modüllerin ile birlikte kullanılır. Üretici, mamulle ilgili dokümanları ve mümkünse prototipi onaylanmış kuruluşa teslim eder. Onaylanmış kuruluş ürünün temel gereklere uygunluğunu test eder, ya da ettirir ve Tip İncelemesi Belgesini tanzim eder.

C Modülü (Tipe Uygunluk Beyanı): Ü retim aşamasına yönelik olan bu modül B modülü ile birlikte kullanılır. Üretici ürünün AB tip inceleme belgesinde açıklanan tipe uygun olarak üreteceğini beyan ve garanti eder. Bu modülde, bazı teknik düzenlemeler onaylanmış bir kuruluş tarafından ya da o n aylanmış kuruluş sorumluluğunda rasgele yapılacak ürün kontrollerini gerekli kılabilir.

D Modülü (Üretim Kalite Güvencesi): Üretim aşamasını kapsar ve B modülünü takip eder. Üretim, tesis ve servis aşamalarını içeren (eski ISO 9002) bir kalite güvence sistemi kurulmasını öngörür. Ürünün temel gerekleri ile ilgili testler onaylanmış kuruluş tarafından yapılır.

E Modülü (Ürün Kalite Güvencesi): Üretim aşamasını kapsar ve B modülünü takip eder. Son muayene ve deneyleri içeren (eski ISO 9003) bir kalite güvence sistemi kurulmasını öngörür. İmalatçı nihai ürünün test ve deneyleri kalite sistemi çerçevesinde yapar.

Modül F (Ürün Doğrulaması): Sadece üretim aşamasına yönelik bu modül B modülü ile birlikte kullanılır. Onaylanmış bir kuruluş, ürünün teknik dokümanlara ve tip incelemesindeki tanımlara uygunluğunu denetlediği bu modül çerçevesinde yazılı uygunluk belgesi ile birlikte ürüne CE işareti iliştirilir.

Modül G (Birim Doğrulaması): Hem tasarım hem de üretim aşamalarını kapsayan bu modül, genellikle siparişe göre veya küçük çaplı seri imalatlar için kullanılır. Üretici, ürünün tasarım ve üretim aşamalarını da içeren bir teknik dosya hazırlar. Onaylanmış kuruluş ürünün teknik düzenlemelerde belirtilen gereklere uygunluğunu tespit etmek için gerekli incelemeleri y apar. İmalatçı yazılı uygunluk beyanını hazırlar ve CE işaretini iliştirir.

Modül H (Tam Kalite Güvencesi): Tam kalite güvencesi sisteminin uygulanmasını öngören H modülü tasarım ve imalat aşamalarını birlikte kapsamaktadır. Modüle göre üretici, tasarım, üretim, tesis ve servis aşamaları içeren (ISO 9001 tarif edildiği gibi) bir kalite güvence sistemini tesis etmeli ve onaylatmalıdır. Kalite güvence sistemi, ürünlerin ilgili teknik düzenlemelerde belirtilen gereklere uygunluğunu sağlar. Üretici, her ürüne C E işaretini iliştirir ve yazılı uygunluk beyanı düzenler.

Geri

TÜRKİYE‘DE CE İŞARETİ KULLANIMI İLE İLGİLİ MEVCUT HUKUKİ DURUM

Türkiye ile AB arasında Gümrük Birliğini tesis eden 1/95 ve 29/97 sayılı Ortaklık Konseyi Kararları (OKK), Avrupa Birliği teknik mevzuatının hukuk sistemimize dahil edilmesi ve bunların uygulama koşul ve kurallarını belirlemiştir. Dış Ticaret Müsteşarlığının koordinasyonunda yürütülen çalışmalar neticesinde söz konusu Topluluk mevzuatını uyumlaştıracak ola n kamu kuruluşları ilgili Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenmiştir. Mevzuat uyumu ile görevlendirilen kamu kurumları mevzuat uyum çalışmalarının bir kısmını tamamlamış, bir kısmının çalışmaları ise devam etmektedir.

Uyumu yapılan teknik mevzuatın hukuki altyapısını oluşturmak üzere, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun, 11 Temmuz 2001/24459 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanmış olup, 11 Ocak 2002 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Çerçeve kanun olarak da bilinen bahse konu mevzuata istinaden hazırlanan “Uygunluk Değerlendirme ve Kuruluşları ile Onaylanmış Kuruluşlara Dair Yönetmelik”, “CE Uygunluk İşaretinin Ürüne İliştirilmesine ve Kullanılmasına Dair Yönetmelik” ve “Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yö netmelik” 17 Ocak 2002/24643 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak 11 Ocak 2002 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir. “CE İşareti Kapsamındaki Teknik Mevzuat Listesi”

Çerçeve Kanun ve uygulama yönetmeliklerinin yürürlüğe girmesi, ürünlere CE işareti taşıma zorunluluğunun da bu tarihte başlayacağı anlamına gelmemektedir. Ülkemizde üretilerek iç piyasaya arz edilecek ürünlerin CE işareti taşımasının zorunlu olabilmesi için, ilgili Bakanlıklar ve kamu kuruluşları tarafından hazırlanan ve ürünlere CE işareti iliştirilmesini öngören teknik mevzuatın Türkiye'de yürürlüğe girmesi gerekmektedir. “CE İşareti Kapsamındaki Teknik Mevzuat Listesi”

Geri

TANIMLAR

Uygunluk Değerlendirme İşlemi: Ürünün, ilgili teknik düzenlemeye uygunlu ğunun test edilmesi, muayene edilmesi ve/veya belgelendirilmesine ilişkin her türlü faaliyet, uygunluk değerlendirme faaliyeti olarak adlandırılır. Uygunluk değerlendirme faaliyetlerini yerine getiren özel ya da kamu kuruluşlarına ise uygunluk değerlendir m e kuruluşları denilmektedir.

Onaylanmış Kuruluş: Test, muayene ve/veya belgelendirme kuruluşları arasından, bir veya birden fazla teknik düzenleme çerçevesinde uygunluk değerlendirme faaliyetini yerine getirmek üzere, kamu otoriteleri tarafından yetkilendirilen özel veya kamu kuruluşlarıdır.

Akreditasyon: Laboratuvar, test, muayene ve belgelendirme kuruluşlarının tarafsız, güvenilir ve uluslararası normlara göre çalışıp çalışmadığının bağımsız, üçüncü taraf bir kurum tarafından onaylanması ve düzenli aralıklarla denetlenmesi faaliyetine akreditasyon denir. Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) 4 Kasım 1999 tarihinde yayımlanan 4457 sayılı Kanunla kurulmuştur. Türkiye'deki akreditasyon faaliyetleri ve TÜRKAK hakkında geniş bilgiyi http://www.turkak.org.tr/ adresinden temin edebilirsiniz.

Geri

CE İŞARETİ KAPSAMINDAKİ TEKNİK MEVZUATIN LİSTESİ

MEVZUATIMIZA AKTARILAN CE İŞARETİ YÖNETMELİKLERİ ODAMIZ SANAYİ ŞUBESİNDEN TEMİN EDİLEBİLİR

Geri

CE İŞARETİ KONUSUNDAKİ DESTEKLER

Halk Bankası tarafından CE işareti ve ISO 9000 Kalite Güvence Sitemi için kredi desteği verilmektedir. Söz konusu destekle ilgili ayrıntılı bilgiyi http://www.halkbank.com.tr/channels/1.asp?id=625 adresinden temin edebilirsiniz.

Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından uygulanan CE destekleri ile ilgili ayrıntılı bilgi http://www.igeme.org.tr/tur/mevzuat/3-Devlet_Yardim.pdf adresinden temin edilebilir.

Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından uygulanan CE ve ISO 9000 desteklerine yönelik mevzuatı http://www.dtm.gov.tr/dtmadmin/upload/IHR/DevletYardimlariDb/cevre.doc    ve  http://www.dtm.gov.tr/dtmadmin/upload/IHR/DevletYardimlariDb/cevre_uygulama.doc adreslerinden temin edebilirsiniz.

CE İşareti ile ilgili KOSGEB Desteği

CE İŞARETİ İLE İLGİLİ FAYDALI BAĞLANTILAR

www.ikv.org.tr
www.turkak.org.tr
www.dtm.gov.tr
www.kosgeb.gov.tr
www.tse.org.tr
http://ts.nist.gov/ts/htdocs/210/ncsci/osc.htm (Bu web adresinden bazı yeni yaklaşım direktifleri ile ilgili rehber dokümanlara ulaşabilmek mümkündür.)

Geri